Ranking konkurencyjności gospodarek świata – jak wypada Polska?

Polska zajęła 52. miejsce w rankingu konkurencyjności gospodarek świata IMD 2025, spadając o 11 pozycji względem poprzedniej edycji. To największe pogorszenie wyniku kraju od pięciu lat i wyraźny sygnał ostrzegawczy, ponieważ regres objął wszystkie cztery filary oceny, szczególnie efektywność biznesu i rządu.

Kto prowadzi w rankingu konkurencyjności gospodarek świata?

IMD World Competitiveness Ranking 2025 obejmuje 69 gospodarek. Ocenia nie tylko tempo wzrostu czy poziom dochodów, lecz także jakość instytucji, warunki prowadzenia działalności, infrastrukturę i zdolność przedsiębiorstw do konkurowania. Na czele znalazła się Szwajcaria, przed Singapurem i Hongkongiem.

Wyniki liderów wynikają z różnych kombinacji przewag. Szwajcaria korzysta ze stabilnych instytucji, wysokiej jakości infrastruktury i silnego zaplecza innowacyjnego. Singapur wyróżnia się sprawnością administracji oraz warunkami dla biznesu. Dania, Szwecja i Holandia łączą rozwinięte usługi publiczne z produktywnym sektorem prywatnym, a Zjednoczone Emiraty Arabskie i Katar wzmacniają pozycję dzięki inwestycjom i stabilności makroekonomicznej.

Ranking nie opiera się wyłącznie na statystykach. Około dwóch trzecich oceny stanowią dane twarde, takie jak wskaźniki gospodarcze, zatrudnienie, handel czy finanse publiczne. Pozostała część pochodzi z ankiet przeprowadzanych wśród menedżerów. Ich odpowiedzi pokazują, jak przedsiębiorcy oceniają przewidywalność prawa, jakość administracji i warunki prowadzenia działalności. To ważne rozróżnienie, ponieważ gospodarka może mieć przyzwoite wyniki statystyczne, a jednocześnie tracić w ocenie praktyków biznesu.

Dlaczego Polska spadła w rankingu IMD?

Polska obniżyła pozycję we wszystkich czterech filarach. Wynik ogólny pogorszył się nie tylko dlatego, że część krajowych wskaźników wypadła słabiej. Konkurencyjność jest względna, więc znaczenie ma także tempo poprawy innych gospodarek. Litwa, Łotwa czy Czechy awansowały, przez co dystans do Polski zwiększył się nawet tam, gdzie kraj nie odnotował załamania wszystkich danych.

Wyniki ekonomiczne – 25. miejsce

W tym filarze Polska spadła o sześć pozycji. W 2024 roku wzrost PKB wyhamował, a utrzymująca się inflacja pogorszyła ocenę kategorii cen, która obniżyła się o siedem miejsc, do 29. pozycji. Słabiej wypadł także handel międzynarodowy, zajmując 20. miejsce po spadku o siedem pozycji.

Nie wszystkie dane były negatywne. Kategoria gospodarki krajowej poprawiła się o sześć miejsc, do 34. pozycji, a inwestycje międzynarodowe awansowały na 36. miejsce. Te poprawy nie zrekompensowały jednak słabszej dynamiki w pozostałych obszarach.

Efektywność rządu – 58. miejsce

Spadek o 14 pozycji wskazuje na problemy z jakością otoczenia instytucjonalnego. Na ocenę wpływają między innymi stabilność regulacji, przejrzystość procedur, polityka podatkowa, finanse publiczne i zaufanie do państwa. Częste zmiany przepisów oraz rozbudowana biurokracja zwiększają koszty działalności, nawet gdy sama gospodarka nadal rośnie.

To właśnie tutaj szczególnie wyraźnie widać różnicę między danymi statystycznymi a oceną menedżerów. Przedsiębiorca bierze pod uwagę nie tylko obowiązujące przepisy, ale także to, jak szybko urząd wydaje decyzję i czy reguły pozostaną stabilne w kolejnym roku.

Efektywność biznesu – 64. miejsce

Największy regres dotyczy efektywności biznesu. Polska spadła o 18 miejsc, na 64. pozycję spośród 69 gospodarek. Szczególnie słabo oceniono praktyki zarządzania, postawy i wartości oraz rynek pracy. W obszarze produktywności i wydajności spadek wyniósł 19 pozycji.

Przyczyn należy szukać w niskim tempie wzrostu produktywności, niedostatecznym wdrażaniu innowacji, brakach kadrowych i kosztach prowadzenia działalności. Znaczenie ma też dopasowanie kompetencji pracowników do potrzeb firm. Sama liczba inwestycji nie wystarczy, jeśli przedsiębiorstwa nie potrafią przekładać ich na technologię, lepszą organizację pracy i wyższą wartość dodaną.

Infrastruktura – 41. miejsce

Infrastruktura była relatywnie najmocniejszym filarem, choć także tutaj Polska spadła, tym razem o trzy miejsca. Rozwój dróg i energetyki nie usuwa zaległości w cyfryzacji, edukacji, ochronie zdrowia oraz infrastrukturze naukowej. W wielu gospodarkach modernizacja tych obszarów przebiega szybciej, dlatego dotychczasowe inwestycje nie wystarczają do utrzymania pozycji.

Jak Polska wypada na tle sąsiadów?

Wynik Polski jest słabszy niż rezultaty kilku państw Europy Środkowo-Wschodniej. Litwa zajęła 21. miejsce, Czechy 25., a Łotwa 38. Węgry znalazły się na 48. pozycji. Polska nie jest więc oceniana wyłącznie na tle największych gospodarek, lecz także państw o podobnych ograniczeniach demograficznych, geograficznych i kapitałowych.

Przewagę sąsiadów można wiązać z działaniami, które szybciej poprawiają warunki dla firm i inwestorów:

• Litwa – rozwój sektora technologicznego, cyfryzacja usług publicznych, uproszczenie regulacji i ulgi na badania i rozwój.
• Łotwa – usprawnianie procedur administracyjnych, wsparcie eksportu oraz rozwój usług nowoczesnych, w tym IT i finansów.
• Czechy – utrzymanie silniejszej pozycji przemysłu i otoczenia biznesowego, co ograniczyło skalę pogorszenia względem Polski.
• Niemcy – awans na 19. miejsce dzięki lepszym wynikom ekonomicznym i poprawie wybranych elementów sprawności instytucji.

Nie oznacza to, że państwa regionu rozwiązały wszystkie swoje problemy. Ich przewaga polega raczej na szybszym reagowaniu w wybranych obszarach. W rankingu konkurencyjności liczy się nie tylko poziom rozwoju, ale również zdolność do poprawy produktywności, usług publicznych i innowacyjności.

Co może poprawić konkurencyjność Polski?

Wnioski z rankingu prowadzą do działań strukturalnych, a nie jednorazowych programów. Priorytety powinny odpowiadać na najsłabsze wyniki Polski:

• Deregulacja i sprawniejsza administracja – uproszczenie procedur, cyfryzacja usług publicznych oraz stabilniejsze prawo zmniejszyłyby koszty ponoszone przez firmy.
• Lepsze warunki dla innowacji – potrzebne są przewidywalne ulgi B+R, łatwiejszy dostęp do finansowania i silniejsze powiązanie nauki z przedsiębiorstwami.
• Rozwój rynku pracy – inwestycje w kompetencje cyfrowe, STEM i przekwalifikowanie pracowników powinny iść w parze z większą aktywnością zawodową oraz przyciąganiem talentów.
• Stabilność makroekonomiczna – ograniczenie inflacji, odpowiedzialne finanse publiczne i przewidywalna polityka gospodarcza są warunkiem poprawy oceny wyników ekonomicznych.

Znaczenie ma kolejność wdrażania reform. Sama deregulacja nie podniesie produktywności bez inwestycji w ludzi i technologie, a wydatki na innowacje nie przyniosą pełnego efektu przy niestabilnych przepisach. Fundusze europejskie i KPO mogą wesprzeć cyfryzację, infrastrukturę badawczą oraz ochronę zdrowia, ale potrzebne są też zmiany organizacyjne w państwie i firmach.

Co oznacza wynik Polski?

Ranking konkurencyjności gospodarek świata nie jest wyrokiem dla polskiej gospodarki, lecz syntetycznym sygnałem o rosnącym dystansie do państw, które szybciej poprawiają instytucje, produktywność i innowacyjność. Odwrócenie trendu wymaga stabilnego prawa, sprawniejszej administracji i inwestowania w kapitał ludzki. Bez tych zmian Polska będzie tracić pozycję nie tylko wobec globalnych liderów, lecz także wobec coraz bardziej dynamicznych gospodarek regionu.